ภาวะกระดูกสะโพกหักเป็นอาการบาดเจ็บที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้ที่มีภาวะกระดูกพรุน การหกล้มเพียงเล็กน้อยอาจนําไปสู่การหักของกระดูกสะโพก ซึ่งส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตและ

อาจนําไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง

สาเหตุของกระดูกสะโพกหัก

• อุบัติเหตุรุนแรง เช่น อุบัติเหตุจราจร หรือตกจากที่สูง มักพบในผู้ที่อายุน้อย
• ภาวะกระดูกพรุนในผู้สูงอายุ : ทําให้กระดูกเปราะบาง หักได้ง่ายแม้จากการหกล้มเบา ๆ
• ความผิดปกติของกระดูก : เช่น เนื้องอก หรือความผิดปกติในการเผาผลาญแคลเซียมและฟอสเฟต

อาการที่ควรสังเกต

• ปวด บวม บริเวณสะโพกหรือขาหนีบ
• ไม่สามารถเดินหรือลงนํ้าหนักที่ขาข้างที่บาดเจ็บ
• ขาข้างที่บาดเจ็บอาจสั้นลงหรือหมุนออกด้านนอก
• มีรอยชํ้าบริเวณสะโพก

การวินิจฉัย

แพทย์จะทําการตรวจร่างกายและใช้ภาพถ่ายรังสี (X-ray) เพื่อยืนยันการหักของกระดูก 

ในบางกรณีอาจต้อง ใช้การตรวจเพิ่มเติม เช่น MRI หรือ CT scan เพื่อประเมินความรุนแรงและวางแผนการรักษา

แนวทางการคัดกรอง

1. การซักประวัติ

• เกิดอุบัติเหตุต่างๆ เช่น หกล้ม, อุบัติเหตุจราจร, ตกที่สูง เป็นต้น
• กรณีปวดสะโพก โดยไม่มีอาการบาดเจ็บให้คิดถึง Pathological Fracture ตัวอย่าง เช่น กระดูก พรุนรุนแรง Metastatic Cancer, ปวดบริเวณ Groin / Hip / KM
• การเคลื่อนไหวลดลง ไม่สามารถลงนํ้าหนักขาข้างที่เจ็บได้

2. ตรวจร่างกาย

• สะโพก/ ขาผิดรูป ขายาวไม่เท่ากัน (ข้างที่มีพยาธิสภาพจะสั้นกว่า)
• มีอาการปวดมากขึ้นเมื่อขยับ / บิดสะโพก
• ปวดขาหนีบหรือมีความรู้สึกขยับขาไม่ได้
• Pain เวลากดที่ Lateral Hip

3. Investigation ให้พยาบาลสามารถส่งทํา X-Ray ได้ดังนี้

• Pelvis AP
• Hip Lateral Cross Table

แนวทางการรักษา

• การผ่าตัดยึดตรึงกระดูกด้วยโลหะ: เหมาะสําหรับผู้ป่วยที่กระดูกหักไม่รุนแรงหรือผู้ที่มีสุขภาพแข็งแรง
• การผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก: เหมาะสําหรับผู้ป่วยสูงอายุหรือผู้ที่มีภาวะกระดูกพรุนร่วมด้วย

การฟื้นฟูหลังการผ่าตัด

• เริ่มทํากายภาพบําบัดเพื่อฟื้นฟูการเคลื่อนไหวของข้อสะโพก สามารถลุกเดินได้ภายใน 24-48 ชั่วโมงแรก
• หลีกเลี่ยงการลงนํ้าหนักที่ขาข้างที่ผ่าตัดในช่วงแรก การลงนํ้าหนักขาข้างที่ผ่าตัดตามคําแนะนําของศัลยแพทย์ที่ผ่าตัด
• ติดตามอาการและปฏิบัติตามคําแนะนําของแพทย์อย่างเคร่งครัด
• มีห้อง Simulated ให้คําแนะนําเรื่องการดูแลตนเองเมื่อกลับถึงบ้าน ทั้งผู้ป่วยและญาติ
• มีทีมสหสาขาวิชาชีพร่วมกันดูแลตั้งแต่เริ่มต้นการผ่าตัดจนกระทั่งกลับถึงบ้าน พร้อมทั้งติดตามอาการ ตลอดจนจบการรักษา

ภาวะกระดูกสะโพกหักเป็นปัญหาสุขภาพที่ต้องได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม การวินิจฉัยและรักษาอย่างทันท่วงที รวมถึงการฟื้นฟูหลังการผ่าตัดที่ถูกต้อง จะช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตประจําวันได้อย่างปกติและลดความ เสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน

ทบทวนโดย : นพ.หฤษฎ์ ตู้จินดา

ศูนย์กระดูกไขข้อ และกล้ามเนื้อ

โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์