ไส้เลื่อนที่ขาหนีบคืออะไร

คือการมีผนังหน้าท้องบางจุดอ่อนแอ เป็นรูหรือช่องจนมีเนื้อเยื่อไขมัน หรือส่วนหนึ่งของลำไส้ยื่นออกมาบริเวณขาหนีบ

คนไข้อาจจะสังเกตเห็นลักษณะเป็นก้อนหรือส่วนที่นูนออกมา ของผนังหน้าท้องที่บริเวณขาหนีบหรืออัณฑะในช่วงที่ยกของหนัก ไอ จาม เบ่งถ่ายอุจจาระ หรือปัสสาวะ และก้อนนี้จะหายไป เมื่อคนไข้นอน

อาจจะมีไส้เลื่อนพร้อมกันที่ขาหนีบทั้งสองข้าง

อาการของไส้เลื่อน

คนไข้โดยส่วนใหญ่มีก้อนที่ขาหนีบโดยไม่มีอาการปวด หรือปวดเล็กน้อยแบบหน่วงๆ ก้อนมักจะออกมาเวลายืน หรือเดินไกล ก้อนจะยุบหายไปเมื่อคนไข้ล้มตัวลงนอน อาการปวดอาจจะมากถึงขั้นรุนแรงคลื่นไส้ อาเจียน มีไข้ท้องอืด ไม่ถ่าย หรือ ไม่ผายลม

สาเหตุของไส้เลื่อน

• ส่วนใหญ่เกิดในผู้ชาย โดยเฉพาะเมื่ออายุมากขึ้น แต่สามารถเกิดได้ในทุกช่วงอายุ
• กล้ามเนื้อหน้าท้องอ่อนแอลงเมื่ออายุมากขึ้น
• การสูบบุหรี่
• ความดันในช่องท้องสูงขึ้น เช่น ภาวะไอเรื้อรัง ท้องผูก ต่อมลูกหมากโต ยกของหนักเป็นประจำ มีภาวะอ้วน ตั้งครรภ์

การวินิจฉัย

ส่วนใหญ่ของผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยโดยการซักประวัติ และตรวจร่างกายโดยศัลยแพทย์ผู้ชำนาญการ ในคนไข้บางคนที่มาด้วยอาการปวดเป็นหลัก โดยไม่มีก้อนที่ชัดเจน ศัลยแพทย์อาจพิจารณาใช้เอกซเรย์ช่วยในการวินิจฉัย เช่น อัลตราซาวด์ หรือเอกซเรย์ด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า

เมื่อไหร่ควรจะทำผ่าตัด

• มีอาการปวด อึดอัด หน่วง รำคาญ จนไม่สามารถใช้ชีวิตปกติได้ ออกกำลังกายไม่ได้ เดินไกลไม่ได้ ยกของหนักไม่ได้
• ก้อนไส้เลื่อนมีขนาดใหญ่ขึ้น
• ปวดที่บริเวณก้อน
• มีลำไส้ลงไปติดคาในถุงไส้เลื่อนจนมีอาการรุนแรง เช่น ปวดท้องรุนแรงคลื่นไส้อาเจียน

การประเมินก่อนการผ่าตัด

• ประเมินสภาพของไส้เลื่อนโดยศัลยแพทย์ผู้ชำนาญการ
• ประเมินสภาพทั่วไปหรือโรคประจำตัวเดิมให้พร้อมสำหรับการผ่าตัด

การผ่าตัด

1. การผ่าตัดแบบเปิด
2. การการผ่าตัดส่องกล้อง

การผ่าตัดแบบเปิด

• มีแผลเปิดที่หน้าท้องบริเวณขาหนีบข้างที่เป็นไส้เลื่อนยาวประมาณ 6-8 ซม.
• ผนังกล้ามเนื้อหน้าท้องได้รับการเย็บให้แข็งแรง หรือใช้แผ่นสังเคราะห์ ช่วยเสริมความเข็งแรง ระหว่างชั้น ของกล้ามเนื้อหน้าท้อง
• ส่วนใหญ่ศัลยแพทย์ และวิสัญญีแพทย์ จะเลือกใช้การฉีดยาชาเข้าไขสันหลังเพื่อระงับความรู้สึก

การผ่าตัดแบบส่องกล้อง

• มีแผลเล็ก ๆ จำนวน 3 จุดที่หน้าท้อง
• ใช้แผ่นสังเคราะห์ปิดรูไส้เลื่อนและยึดติดให้แน่น
• ศัลยแพทย์จะเลือกใช้วีธีการดมยาสยาสลบ ในบางกรณีศัลยแพทย์อาจไม่แนะนำให้ใช้แผ่นสังเคราะห์ในกรณีที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ

ผู้ป่วยควรเลือกการผ่าตัดแบบเปิดหรือส่องกล้อง

• ศัลยแพทย์จะบอกข้อดีและข้อเสียของการผ่าตัดแต่ละชนิดโดยให้คนไข้เป็นผู้ตัดสินใจเลือก
• คนไข้ที่มีข้อจำกัดบางประการ เช่น เคยผ่าตัดช่องท้องส่วนล่างมาก่อน การได้รับยาละลายลิ่มเลือด หรือแม้กระทั่งการกลับเป็นใหม่ภายหลังเคยผ่าตัดไส้เลื่อนที่ขาหนีบมาก่อน
• ประสบการณ์การผ่าตัดของศัลยแพทย์เอง

ชนิดของการผ่าตัดขึ้นอยู่กับ

1. ขนาดของไส้เลื่อน
2. ภาวะสุขภาพพื้นฐานเดิมของคนไข้ เช่นสูงอายุมาก มีโรคประจำตัวมาก หรือดมยาสลบไม่ได้
3. เคยผ่าตัดช่องท้องส่วนล่างมาก่อนมีพังผืด
4. ความต้องการของคนไข้
5. ค่าใช้จ่าย
6. ประสบการณ์ของศัลยแพทย์

การผ่าตัดแบบส่องกล้องมีข้อบ่งชี้ ดังนี้ (หรือมักจะได้ผลดีในผู้ป่วยกลุ่มต่อไปนี้)

1. ไส้เลื่อนที่กลับมาเป็นใหม่ภายหลังผ่าตัดซ่อมแซมไปแล้ว(Recurrent)
2. ไส้เลื่อนที่เป็นพร้อมกันทั้งสองข้าง
3. ไส้เลื่อนที่ยังไม่รู้ชนิดแน่นอน

ความเสี่ยงหรือข้อแทรกซ้อนภายหลังการผ่าตัด

1. Bleeding ภาวะเลือดออกมากในระหว่างและหลังการผ่าตัด
2. Infection ภาวะติดเชื้อ
3. Seroma ภาวะน้ำเหลืองคั่งที่บริเวณผ่าตัด
4. Damage to surrounding structures การบาดเจ็บต่ออวัยวะข้างเคียง
5. Hematoma ก้อนเลือด
6. Recurrent การกลับเป็นซ้ำ
7. Chronic groin pain การปวดบริเวณขอหนีบแบบเรื้อรัง

ข้อมูลโดย : นพ.ณรงค์ศักดิ์ จงศิริ

ศัลยแพทย์ด้านการผ่าตัดส่องกล้อง

โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์