ไข้หวัดใหญ่ (Influenza) เป็นโรคติดเชื้อทางเดินหายใจที่สามารถแพร่กระจายได้ง่าย โดยเกิดจากเชื้อไวรัส Influenza ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงสายพันธุ์อยู่เสมอ จึงแนะนำให้ประชาชนเข้ารับการฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่เป็นประจำทุกปี เพื่อลดความเสี่ยงของการเจ็บป่วย การแพร่เชื้อ และภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มเด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่อยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีคนจำนวนมาก เช่น โรงเรียน หรือสถานที่ทำงาน

อย่างไรก็ตาม หลายคนยังรู้สึกลังเลต่อการฉีดวัคซีนเนื่องจากกลัวเข็มหรือไม่สะดวก FluMist® จึงเป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการป้องกันไข้หวัดใหญ่ ด้วยรูปแบบ วัคซีนพ่นจมูก ที่ช่วยให้การรับวัคซีนเป็นเรื่องง่ายและสะดวกยิ่งขึ้น

FluMist® คืออะไร

FluMist® เป็นวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ชนิดเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์ (Live Attenuated Influenza Vaccine: LAIV) โดยเชื้อไวรัสถูกทำให้อ่อนกำลังลงจนไม่สามารถก่อให้เกิดโรครุนแรงได้ แต่ยังสามารถกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายได้ใกล้เคียงกับการติดเชื้อตามธรรมชาติ

วัคซีนชนิดนี้ให้โดย การพ่นเข้าทางจมูก ปริมาณรวม 0.2 มิลลิลิตร (ข้างละ 0.1 มิลลิลิตร) ไม่ต้องใช้เข็มฉีดยา และไม่จำเป็นต้องกลั้นหายใจขณะรับวัคซีน

FluMist® สามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันได้ทั้ง 2 ระดับ ได้แก่

• ภูมิคุ้มกันแอนติบอดี (Antibody) ช่วยป้องกันไม่ให้เชื้อไวรัสเข้าสู่ร่างกาย
• ภูมิคุ้มกันระดับเซลล์ (T-cell) ช่วยกำจัดเชื้อไวรัสที่อาจเข้าสู่ร่างกายแล้ว

จึงช่วยเสริมการป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ได้อย่างครอบคลุม

ข้อดีของ FluMist®

1. พ่นจมูก ไม่ต้องใช้เข็ม เหมาะสำหรับผู้ที่กลัวการฉีด

2. รับวัคซีนเพียงปีละครั้ง เช่นเดียวกับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิดฉีด

3. มีการใช้ในสหรัฐอเมริกาตั้งแต่ปี 2003 และอยู่ในโปรแกรมวัคซีนของหลายประเทศ เช่น สหราชอาณาจักร เดนมาร์ก และไอร์แลนด์

4. มีการใช้แล้วมากกว่า 200 ล้านโดสทั่วโลก พร้อมข้อมูลความปลอดภัยระยะยาว

FluMist® สำหรับเด็ก ใช้ในเด็กที่มีอายุ 2 ปีขึ้นไป

เด็กเป็นหนึ่งในกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อและแพร่เชื้อไข้หวัดใหญ่ได้ง่าย การใช้วัคซีนรูปแบบพ่นจมูกจึงช่วยให้เด็กยอมรับการรับวัคซีนได้ง่ายขึ้น

สิ่งที่ควรรู้สำหรับการใช้วัคซีนในเด็ก

1. เด็กอายุต่ำกว่า 9 ปี ที่ได้รับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ครั้งแรก ต้องรับวัคซีน  2 โดส ห่างกันประมาณ 1 เดือน

2. ในปีถัดไปสามารถรับวัคซีน ปีละ 1 ครั้ง

3. เริ่มสร้างภูมิคุ้มกันได้ภายในประมาณ 2 สัปดาห์

4. งานวิจัยบางการศึกษาพบว่า ในเด็กเล็ก FluMist® อาจมีประสิทธิภาพในการลดการป่วยจากไข้หวัดใหญ่ได้มากกว่าวัคซีนชนิดฉีดในบางฤดูกาล อย่างไรก็ตาม ประสิทธิภาพอาจแตกต่างกันไปตามสายพันธุ์ของไวรัสที่ระบาดในแต่ละปี

5. อาการข้างเคียงที่พบได้ เช่น น้ำมูกไหล คัดจมูก หรือมีไข้ต่ำ ซึ่งมักหายได้เองภายใน 1–3 วัน

FluMist® สำหรับผู้ใหญ่

FluMist® สามารถใช้ได้ในผู้ที่มีสุขภาพแข็งแรง อายุไม่เกิน 49 ปี และเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับผู้ที่ไม่สะดวกหรือไม่ต้องการรับวัคซีนแบบฉีด

ข้อดีสำหรับผู้ใหญ่

1. ไม่ต้องเจ็บตัวจากการฉีด

2. ป้องกันเชื้อไข้หวัดใหญ่ตามสายพันธุ์ที่องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำในแต่ละปี

3. เริ่มสร้างภูมิคุ้มกันภายในประมาณ 2 สัปดาห์

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยในผู้ใหญ่บางการศึกษาพบว่า ประสิทธิภาพของ FluMist® อาจใกล้เคียงหรือน้อยกว่าวัคซีนชนิดฉีดในบางฤดูกาล ดังนั้น การเลือกชนิดวัคซีนควรพิจารณาร่วมกับแพทย์เพื่อความเหมาะสมของแต่ละบุคคล

ข้อควรระวัง

FluMist® อาจไม่เหมาะสำหรับบุคคลบางกลุ่ม ได้แก่

• หญิงตั้งครรภ์
• ผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง
• ผู้ที่มีโรคหอบหืดรุนแรงหรือภาวะหลอดลมไว
• เด็กและวัยรุ่นที่ใช้ยาในกลุ่ม Aspirin
• ผู้ที่เพิ่งได้รับวัคซีนชนิดเชื้อเป็น (Live vaccine) อื่นภายใน 4 สัปดาห์

จึงควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับวัคซีนทุกครั้ง

FluMist® ทางเลือกใหม่ของการป้องกันไข้หวัดใหญ่

FluMist® เป็นวัคซีนไข้หวัดใหญ่แบบพ่นจมูกที่ช่วยเพิ่มทางเลือกในการป้องกันโรค โดยเฉพาะสำหรับเด็กและผู้ที่ไม่สะดวกในการฉีดวัคซีน ด้วยความสะดวกในการรับวัคซีนและข้อมูลการใช้งานที่ยาวนานทั่วโลก

การรับวัคซีนไข้หวัดใหญ่เป็นประจำทุกปี ยังเป็นวิธีสำคัญในการลดความเสี่ยงของการเจ็บป่วยและช่วยปกป้องสุขภาพของตนเองและคนรอบข้าง

ทบทวนโดย : นพ.นฤนนท์ เหล่าสุนทร

ศูนย์สุขภาพเด็ก
โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์