ไข้หวัดใหญ่เป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่พบได้ในทุกช่วงวัย แต่สำหรับผู้สูงอายุ ถือเป็นกลุ่มเสี่ยงที่มีโอกาสติดเชื้อได้ง่ายและรุนแรงกว่าคนทั่วไป เนื่องจากสาเหตุดังนี้

1. ภาวะภูมิคุ้มกันเสื่อมถอย (Immunosenescence)
เมื่ออายุมากขึ้น ระบบภูมิคุ้มกันจะอ่อนแอลง ร่างกายตอบสนองต่อเชื้อโรคได้ช้ากว่าเดิม หากติดเชื้อแบคทีเรีย เชื้อรา หรือไวรัส ร่างกายอาจเกิดการอักเสบรุนแรง และหากควบคุมไม่ทัน อาจนำไปสู่การเสียชีวิตได้

2. โรคประจำตัวเรื้อรัง (Underlying Disease)
ผู้สูงอายุมักมีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน โรคหัวใจ หรือโรคปอด เมื่อเจ็บป่วย ร่างกายจะอ่อนแอ และฟื้นตัวช้ากว่าคนหนุ่มสาวทำให้เสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนมากขึ้น

3. ภาวะเปราะบางในผู้สูงอายุ (Frailty)
ภาวะเปราะบางไม่ใช่โรค แต่เป็นสัญญาณของความอ่อนแอของร่างกาย ผู้สูงวัยที่มีภาวะนี้หากติดเชื้อ จะเสี่ยงต่อการทรุดตัวรวดเร็ว พักฟื้นยาก และเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้ง่าย

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ (High Dose Flu Vaccine) มีประโยชน์อย่างไรในผู้สูงอายุ ?

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ ชนิด High Dose Efluelda เป็นวัคซีนชนิดเชื้อตาย ที่ออกแบบมาโดยเฉพาะสำหรับผู้สูงอายุ ที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป เนื่องจากมีปริมาณแอนติเจนมากกว่าวัคซีนไข้หวัดใหญ่ปกติถึง 4 เท่า ทำให้สามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันได้ดีกว่า

ข้อมูลจากการศึกษาในผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป พบว่าวัคซีนชนิดนี้สามารถช่วย

• สามารถป้องกันการติดเชื้อไข้หวัดใหญ่ได้เพิ่มขึ้น 24.2%
• ลดการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลจาก ภาวะปอดอักเสบได้ 27.3%
• ช่วยลดอัตราการเสียชีวิตเพิ่มขึ้น 48.9 % เมื่อเทียบกับวัคซีนขนาดมาตรฐาน

การฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ในผู้สูงอายุ

1. ควรฉีดเป็นประจำทุกปี ปีละ 1 เข็ม เนื่องจากภูมิคุ้มกันที่ได้รับจากวัคซีนจะลดลงตามเวลา และเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่มีการเปลี่ยนแปลงสายพันธุ์ทุกปี

2. สามารถฉีดได้ตลอดปี แต่ช่วงเวลาที่เหมาะสมที่สุด คือ ก่อนฤดูฝน (เดือนเมษายน) และก่อนฤดูหนาว (เดือนตุลาคม) เพื่อให้ร่างกายมีภูมิคุ้มกันที่แข็งแรงก่อนฤดูกาลระบาดของไข้หวัดใหญ่

อาการข้างเคียงหลังฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่

• อาการปวด บวม แดงบริเวณที่ฉีด ให้ประคบเย็น
• ไข้ต่ำ ปวดเมื่อยตามตัว ซึ่งจะหายเองภายใน 3 วัน หากมีไข้ให้รับประทานยาลดไข้ และเช็ดตัวลดไข้
• หากมีอาการแพ้รุนแรง หายใจไม่สะดวก ลมพิษ ซีด หัวใจเต้นเร็ว ควรปรึกษาแพทย์ทันที

ข้อห้ามในการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่

• เคยแพ้วัคซีนไข้หวัดใหญ่รุนแรง หรือแพ้สารประกอบอื่น ๆ ในวัคซีน
• กำลังมีไข้หรือเจ็บป่วยเฉียบพลัน ควรเลื่อนการรับวัคซีนไปก่อน
• มีโรคประจำตัวเรื้อรังที่มีอาการกำเริบ เช่น เจ็บแน่นหน้าอก ใจสั่น หอบเหนื่อย หรือยังคุมอาการของโรคไม่ได้
• เด็กอายุต่ำกว่า 6 เดือน

คำแนะนำก่อนเข้ารับการฉีดวัคซีน

• นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ
• หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์
• งดออกกำลังกายอย่างน้อย 2 ชั่วโมงก่อน และ 1 วันหลังฉีดวัคซีน
• แจ้งแพทย์เกี่ยวกับโรคประจำตัว ประวัติแพ้วัคซีน หรือยาเดิมที่ใช้อยู่
• สวมเสื้อแขนสั้นเพื่อความสะดวกในการฉีดวัคซีน

การฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ ชนิด High Dose เป็นทางเลือกที่สำคัญในการปกป้องผู้สูงอายุจากภาวะแทรกซ้อนรุนแรงของไข้หวัดใหญ่ หากท่านหรือคนที่คุณรักเป็นผู้สูงอายุ อย่าลืมเข้ารับการฉีดวัคซีนเป็นประจำทุกปี เพื่อสุขภาพที่แข็งแรงและลดความเสี่ยงจากโรคร้ายนี้

ทบทวนโดย : นพ.สัญชัย ซิงห์

ศูนย์ตรวจสุขภาพ

โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์