การเช็คว่าเรามีสุขภาพที่ดีหรือไม่ นอกอจากจะสามารถสังเกตได้จากสุขภาพภายนอกแล้วนั่น การจับสังเกต “อัตราการเต้นของหัวใจ” ก็เป็นสิ่งสำคัญที่สามารถแสดงถึงสุขภาพของคนเราได้ แต่สำหรับคนที่ชื่นชอบการออกกำลังกายอาจจะมีช่วงที่อัตราการเต้นของหัวใจเต้นสลับหยุดชั่วคราวได้ เนื่องจากการที่กล้ามเนื้อหัวใจจะทำงานได้ดี และมีประสิทธิภาพนั้น มันจะต้องไม่ทำงานหนักมากเกินไป ในการกระตุ้นให้ระบบไหลเวียนโลหิตทำงานโดยการนำเลือดไปเลี้ยงส่วนต่างๆของร่างกายได้อย่างเพียงพอ แต่หลายๆคนก็คงสงสัยว่า เราจะวัดอัตราการเต้นของหัวใจได้อย่างไร ต้องเต้นเท่าไรถึงจะปกติ และอัตราการเต้นของหัวใจในแต่ละช่วงวัยที่ปกตินั้นควรเป็นเท่าไหร่บ้าง

วิธีวัดอัตราการเต้นของหัวใจ

วิธีที่ง่ายที่สุด คือ วัดจากอัตราการเต้นของชีพจรบริเวณข้อมือ ในขณะที่ร่างกายของเราไม่ได้ทำกิจกรรมใดๆ ร่างกายอยู่ในสภาวะปกติ โดยให้วางปลายนิ้วชี้ และนิ้วกลางบริเวณส้นชีพจร จากนั้นให้จับเวลาการเต้นภายใน 30 วินาที แล้วนำจำนวนครั้งที่ได้มาคูณสอง จะได้เป็นอัตราการเต้นของหัวใจต่อนาทีของเรา ควรทำแบบนี้ช้ำ 2 – 3 ครั้ง เพื่อดูว่าค่าที่เราวัดได้นั้นใกล้เคียงกันหรือไม่ หากค่าต่างกันมาก ควรวัดใหม่อีกครั้ง

“อัตราการเต้นของหัวใจที่เราวัดได้นั้น เรียกว่า อัตราการเต้นหัวใจขณะพัก (Resting Heart Rate) ซึ่งอัตราการเต้นของหัวใจนี้ จะเป็นตัวบ่งบอกสุขภาพของเราได้”

ทริค! ควรวัดหลังจากที่เพิ่งตื่นนอนในตอนเช้าทันที ก่อนที่จะลุกออกจากเตียงจะดีที่สุด หรือหากดื่มหรือกินอาหารที่มีคาเฟอีน ควรวัดชีพจรหลังจากนั้นอย่างน้อย 1 ชั่วโมง และไม่ควรวัดหลังจากที่เพิ่งออกกำลังกายหรือทำกิจกรรมหนักภายใน 1 – 2 ชั่วโมง

สุขภาพกับอัตราการเต้นของหัวใจในแต่ละวัย

เนื่องจากระดับการเต้นของหัวใจในแต่ละวัยมีตัวแปรที่แตกต่างกันไม่ว่าจะเป็น เพศ อายุ หรือโรคประจำตัวของแต่ละคน แต่โดยส่วนใหญ่เราจะเทียบอัตราการเต้นของหัวใจกับตัวแปรด้านอายุ

• ทารก หรือเด็กเล็ก ควรมีอัตราการเต้นของหัวใจอยู่ที่ 90 – 140 ครั้งต่อนาที หากเต้นช้า หรือเร็วกว่านี้ อาจเป็นสัญญาณเตือนของความผิดปกติเกี่ยวกับหัวใจได้
• วัยรุ่นและผู้ใหญ่ โดยปกติแล้วจะมีอัตราการเต้นอยู่ที่ประมาณ 60 – 100 ครั้งต่อนาที ในขณะที่ไม่ได้ทำกิจกรรมเคลื่อนไหวใดๆ
• ผู้สูงอายุ ควรมีอัตราการเต้นของหัวใจในระดับเดียวกับวัยรุ่น นั่นก็คือราว ๆ 60 – 100 ครั้งต่อนาที หากมีอัตราการเต้นของหัวใจที่มากเกิน 100 ครั้งต่อนาที แสดงว่าร่างกายเกิดความผิดปกติ

ทบทวนโดย : สถาบันหัวใจ

โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์