โรคไข้หวัดใหญ่เกิดจากการติดเชื้อไวรัสอินฟลูเอนซา (Influenza virus) ติดต่อทางการหายใจ การระบาดเกิดในช่วงฤดูฝนและฤดูหนาว คนทั่วไปจะมีอาการไม่มาก เช่น มีไข้สูง มีน้ำมูก ไอ เจ็บคอ ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย ปวดเมื่อยตามตัว เยื่อบุโพรงจมูกอักเสบ ส่วนใหญ่จะหายได้เอง

แต่คนที่เป็นกลุ่มเสี่ยง หากรับเชื้ออาจมีภาวะแทรกซ้อนรุนแรงมากและอาจเสียชีวิตได้ ได้แก่

• ปอดอักเสบ
• ภาวะแทรกซ้อนต่อหัวใจ เช่น กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ, หัวใจขาดเลือด, หัวใจเต้นผิดจังหวะ, หัวใจล้มเหลว
• ภาวะแทรกซ้อนทางสมองและระบบประสาท เช่น ลมชัก, สมองอักเสบ, สมองขาดเลือด, กล้ามเนื้ออ่อนแรง
• ติดเชื้อในกระแสเลือด ทำให้อวัยวะภายในหยุดทำงานเฉียบพลัน

ดังนั้นการฉีดวัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ยังเป็นสิ่งที่จำเป็นต่อคนที่เป็นกลุ่มเสี่ยง 7 กลุ่ม ดังนี้

• เด็กอายุ 6 เดือน ถึง 2 ปี

เด็กในช่วงวัยนี้ยังอยู่ในระยะพัฒนาระบบภูมิคุ้มกัน ร่างกายจึงต้านทานเชื้อไวรัสได้ไม่ดีนัก เมื่อได้รับเชื้อจึงมีแนวโน้มเกิดอาการรุนแรงและภาวะแทรกซ้อนได้ง่าย

• สตรีมีครรภ์ (อายุครรภ์ 4 เดือนขึ้นไป)

ในระหว่างตั้งครรภ์ ภูมิคุ้มกันของมารดามีความไม่เสถียรจากการถ่ายเทสารอาหารไปยังทารก ทำให้มีความเสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อและเกิดอาการเจ็บป่วย

• ผู้ที่มีภาวะอ้วนหรือน้ำหนักเกินมาตรฐาน (BMI ≥ 25)

น้ำหนักตัวที่เกินเกณฑ์มาตรฐานส่งผลให้ระบบต่าง ๆ ของร่างกายทำงานหนักกว่าปกติ และเสื่อมสภาพเร็วกว่าที่ควร ส่งผลให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่ายขึ้น

• ผู้พิการทางสมองที่ไม่สามารถช่วยเหลือตนเองได้

ผู้พิการทางสมองมักมีข้อจำกัดในการเคลื่อนไหวและการดูแลสุขภาพตนเอง จึงมีโอกาสติดเชื้อและเจ็บป่วยได้มากกว่าบุคคลทั่วไป

• ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง

การมีภูมิคุ้มกันอ่อนแอทำให้เชื้อโรคสามารถเข้าสู่ร่างกายได้ง่ายขึ้น และสร้างความเสียหายต่ออวัยวะต่าง ๆ อย่างรวดเร็ว

• ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง

เช่น โรคปอด โรคหัวใจ โรคหลอดเลือด เบาหวาน และโรคไต ผู้ป่วยกลุ่มนี้มีสภาพร่างกายที่อ่อนแอและไวต่อการติดเชื้อ รวมถึงเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อน

• ผู้สูงวัย อายุ 65 ปีขึ้นไป

เมื่ออายุมากขึ้น ระบบต่าง ๆ ในร่างกาย รวมถึงภูมิคุ้มกันจะเสื่อมถอยลง ทำให้ติดเชื้อได้ง่ายและมีแนวโน้มเกิดอาการรุนแรงมากขึ้น

กลุ่มเสี่ยงทั้ง 7 กลุ่ม มีโอกาสป่วยเป็นไข้หวัดใหญ่และเกิดภาวะแทรกซ้อนได้สูงกว่าคนทั่วไป เนื่องจากร่างกายอ่อนแอและภูมิคุ้มกันไม่แข็งแรง การรักษาสุขภาพให้แข็งแรงสามารถทำได้ด้วยการเลือกทานอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกายอย่างเหมาะสม และพักผ่อนให้เพียงพอ 

นอกจากนี้ การฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ทุกปีเป็นวิธีสำคัญในการเสริมภูมิคุ้มกัน โดยทุกคนควรได้รับวัคซีนอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง หรือ ตามคำแนะนำของแพทย์

ทบทวนโดย : นพ.สัญชัย ซิงห์

ศูนย์สุขภาพ

โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์