ริดสีดวงทวาร คือก้อนเนื้อเยื่อที่อยู่บริเวณทวารหนัก ประกอบด้วยหลอดเลือด และเยื่อบุที่ยืดหยุ่น มีหน้าที่ช่วยบุกล้ามเนื้อหูรูด และช่วยกลั้นอุจจาระให้สนิท หากบริเวณนี้มีอาการบวม, อักเสบมากขึ้น จะกลายเป็นริดสีดวง ทำให้มีเลือดสด ๆ ออกมาเวลาถ่ายอุจจาระ

          การรัดห่วงริดสีดวงเป็นการทำหัตถการที่ใช้ยางรัดหัวริดสีดวง หรือบริเวณฐานของก้อนริดสีดวง ทำให้เลือดไม่สามารถไปเลี้ยงที่ก้อนริดสีดวงได้ ดังนั้นก้อนริดสีดวงจึงมีขนาดเล็กลง และฝ่อลงไปเองภายใน 1-2 สัปดาห์ และยางที่ใช้รัดจะค่อยหลุดออกมาพร้อมการขับถ่ายอุจจาระ

ข้อบ่งชี้ในการรัดยาง

• มีริดสีดวงภายใน มีเลือดออก
• ก้อนหรือหัวริดสีดวงที่โผล่ออกมาจากรูทวารหนัก

การเตรียมตัว

ไม่จำเป็นต้องเตรียมตัว และไม่จำเป็นต้องใช้ยาระงับความรู้สึก

ข้อดีในการรัดยาง

• ผู้ป่วยเจ็บน้อย
• ระยะเวลาการฟื้นตัวเร็วกว่าการผ่าตัด
• อัตราการกลับมาเป็นซ้ำ เพียงร้อยละ 5 ในระยะเวลา 2 ปี

การดูแลหลังทำ

        ในช่วง 2-3 วันแรกหลังทำ อาจรู้สึกแน่น อึดอัด บริเวณทวารหนัก การขับถ่ายอาจไม่สะดวก ควรปฏิบัติตัวดังนี้

• ไม่ควรเบ่งถ่าย หรือกลั้นลมหายใจขณะถ่ายอุจจาระ
• ไม่ควรนั่งถ่ายอุจจาระเป็นเวลานาน 
• ควรทานยาระบายอ่อน ๆ ตามที่แพทย์สั่งให้
• ออกกำลังกายปกติ
• รับประทานอาการที่มีกากใยสูงเช่น ผัก ผลไม้ ถั่ว ธัญพืช และดื่มน้ำมาก ๆ เพื่อป้องกัน อาการท้องผูก
• หลีกเลี่ยงการยกของหนัก ใน 1 สัปดาห์
• ใช้ครีม หรือยาตามที่แพทย์สั่ง
• อาจมีเลือดออกหลังรัดริดสีดวงบ้าง และหลังจากก้อนหรือหัวริดสีดวงออกมาแล้ว
• มาพบแพทย์ตามนัด เพื่อติดตามอาการ

         ความสำเร็จในการรักษาด้วยวิธีนี้ขึ้นอยู่กับหลาย ๆ ปัจจัย โดยปกติทั่วไปการใช้ยางรัดเพียงครั้งเดียวสามารถรักษาได้เห็นผลเป็นที่น่าพอใจ หากยังคงมีเลือดออก และหัวหรือก้อนริดสีดวงยังไม่หลุดออก อาจต้องทำการรัดยางอีกครั้ง หากมีข้อสงสัย หรือมีความผิดปกติใด ๆ ควรรีบปรึกษาแพทย์

ทบทวนโดย : นพ.ณรงค์ศักดิ์ จงศิริ

ศูนย์ศัลยกรรม

โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์