ในชีวิตประจำวัน มนุษย์ทุกคนจำเป็นต้องมีการควบคุมร่างกาย และมีการเคลื่อนไหวไม่ว่าจะเป็นการนั่ง, นอน, ยืน, เดิน, วิ่งหรือกิจกรรมสันทนาการต่าง ระบบกล้ามเนื้อในร่างกายเป็นหนึ่งในโครงสร้างที่สำคัญ ที่จะช่วยให้ทำให้การเคลื่อนไหว และการควบคุมร่างกายในรูปแบบต่าง ๆ เกิดขึ้น แต่จะเป็นอย่างไรหากระบบกล้ามเนื้อเกิดการเสื่อมถอยลง

จากการศึกษาที่ผ่านมา การลดลงของมวลกล้ามเนื้อไม่เพียงแต่สัมพันธ์กับเพศหรืออายุที่เพิ่มขึ้นอย่างเดียว แต่ยังสัมพันธ์กับการใช้ชีวิตประจำวันของแต่ละคนของแต่ละคนอีกด้วย ยิ่งเป็นคนที่ขยับตัวน้อยเท่าไหร่ก็ยิ่งส่งเสริมให้มีการลดลงของมวลกล้ามเนื้อมากเท่านั้น ซึ่งการลดลงนี้อาจนำไปสู่การเกิดอาการบาดเจ็บทางกระดูกและกล้ามเนื้อหรือความเสี่ยงในการล้มของคนแก่ได้ ดังนั้นการออกกำลังกายเพื่อเพิ่มมวลกล้ามเนื้อจึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะป้องกันหรือรักษาอาการบาดเจ็บทางกระดูกและกล้ามเนื้อได้

ในการออกกำลังกายเพื่อเพิ่มมวลกล้ามเนื้อนั้น เป็นการออกกำลังกายที่ต้องให้กล้ามเนื้อออกแรงมากขึ้นโดยใช้แรงงต้านจากภายนอกเพื่อเป็นตัวกระตุ้น (Strength training/ Resistanvcce training) เช่น น้ำหนักร่างกาย (Body weight), ยางยืด (Resistance band), free weight, weight machine เป็นต้น เมื่อกล้ามเนื้อได้รับแรงกระตุ้นที่เหมาะสมก็เป็นเหมือนสัญญาณที่ส่งให้ร่างกายต้องสร้างมวลกล้ามเนื้อเพิ่ม ควบคู่กับการกินที่เหมาะสม และพักผ่อนอย่างเพียงพอ การออกกำลังกายด้วยแรงต้านอย่างสม่ำเสมอ เป็นการช่วยเพิ่มกิจกรรมทางกายให้มากขึ้น นอกจากช่วยป้องอาการบาดเจ็บทางกระดูกและกล้ามเนื้อแล้ว ยังช่วยป้องกันโรค NCDs, รูปร่างดีขึ้น และช่วยพัฒนาคุณภาพชีวิตในระยะยาวได้อีกด้วย

ทั้งนี้ในการออกกำลังกายโดยใช้แรงต้าน จำเป็นต้องทำโดยมีผู้เชี่ยวชาญในสาขาที่เกี่ยวข้องดูแลในรายที่ไม่เคยมีประสบการณ์หรือในผู้สูงอายุ เนื่องจากท่าออกกำลังกายโดยใช้แรงต้านมีรายละเอียดยิบย่อยที่จำเป็นจะต้องพิจารณา เช่น น้ำหนักที่ใช้, การทรงท่าในการออก, กล้ามเนื้อที่ต้องการออก หรือการวางตารางการออกกำลังกายที่เหมาะสม ถ้าหากไม่คำนึงถึงปัจจัยเหล่านี้ ก็อาจทำให้การออกกำลังกายไม่ได้ประสิทธิภาพที่ต้องการ และอาจนำไปสู่อาการบาดเจ็บในอนาคตได้

ทบทวนโดย : กภ.กฤษฎา ไชยชาญ
ศูนย์เวชศาสตร์การกีฬา
โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์