PTSD หลังแผ่นดินไหว : เมื่อใจยังไม่ฟื้นจากเหตุการณ์แผ่นดินไหว

แม้ร่างกายจะปลอดภัยหลังเหตุการณ์แผ่นดินไหว แต่หลายคนอาจยังไม่รู้ว่า “ใจ” ของเรายังไม่พร้อมก้าวข้ามเหตุการณ์นั้นไป

Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD) คือภาวะเครียดหลังเหตุการณ์ที่กระทบกระเทือนจิตใจอย่าง ร้ายแรง เช่น แผ่นดินไหว อุบัติเหตุรุนแรง สงคราม หรือการสูญเสียคนที่รัก ภาวะนี้ไม่ได้เกิดกับทุกคน แต่ สำหรับบางคน มันกลายเป็นบาดแผลทางใจที่ยังไม่จางหาย

สัญญาณเตือนว่าอาจเป็น PTSD

หากคุณหรือคนใกล้ตัวมีอาการเหล่านี้นานเกิน 1 เดือน หลังเหตุการณ์ควรรีบขอความช่วยเหลือ

• ตื่นตัวเกินเหตุ : สะดุ้งง่าย ใจสั่น หงุดหงิดง่าย นอนไม่หลับ กระสับกระส่าย หรือรู้สึกระแวงตลอดเวลา
• หวนกลับไปในความทรงจำเดิม : เห็นภาพหรือได้ยินเสียงที่ทำให้นึกถึงเหตุการณ์ซ้ำ ๆ จนเหมือนกลับไปอยู่ตรงนั้นอีกครั้ง
• ฝันร้ายซ้ำ ๆ : นอนหลับไม่สนิทตื่นขึ้นกลางดึกด้วยความกลัว

หลีกเลี่ยงทุกสิ่งที่เกี่ยงข้องกับเหตุการณ์ : ไม่อยากพูดถึงสถานการณ์นั้น ไม่กล้าไปยังที่เดิม หรือไม่อยากพบคนที่เกี่ยวข้อง

การเปลี่ยนแปลงอารมณ์ในเชิงลบ รู้สึกเศร้า วิตกกังวล ด้านชา ไม่รู้สึกอะไร รู้สึกเหมือนไม่สามารถมีความสุขได้เหมือนเดิมหรือคิดทาร้ายตัวเอง

อาการผู้ที่เข้าข่ายเสี่ยงเป็น ภาวะ PTSD

• ระยะทำใจ (Acute Stress Disorder) หรืออาการเครียดเฉียบพลัน ช่วงแรกประมาณ 1 เดือน เรียกว่า ซึ่งอาจจะทำให้เกิดอาการเครียดแล้วเกิดอาการทางประสาทขึ้นมาได้
• ระยะที่สอง (PTSD : Post-Traumatic Stress Disorder) ใช้ระยะเวลานานมากกว่า 1 เดือน บางคน อาจจะยาวนานหลายเดือน หรือนานเป็นปีแล้วแต่บุคคล

การดูแลรักษาเพราะใจต้องการการเยียวยา

การบำบัดทางจิตใจ (Psychotherapy) : เช่น การบำบัดด้วย Cognitive Behavioral Therapy (CBT) เพื่อช่วยปรับความคิด ความเชื่อ และพฤติกรรม หรือ Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) ซึ่งใช้การเคลื่อนไหวตา ขณะทบทวนเหตุการณ์ เพื่อลดอารมณ์ที่ติดค้าง

• แรงสนับสนุนจากคนรอบข้าง : การมีใครสักคนรับฟัง อยู่เคียงข้างโดยไม่ตัดสิน มีผลอย่างมาก ต่อการฟื้นฟูจิตใจ
• การใช้ยา : ในบางกรณีแพทย์อาจพิจารณาให้ยาต้านซึมเศร้า เช่น กลุ่ม Selective serotonin reuptake Inhibitors (SSRIs)
• ทีมสุขภาพจิตในพื้นที่ภัยพิบัติ : บุคลากรด้านสุขภาพควรเข้าไปประเมินและให้การช่วยเหลือผู้ ประสบเหตุอย่างใกล้ชิด

PTSD ไม่ใช่ความอ่อนแอ แต่มันคือ สัญญาณที่บอกว่า “ใจคุณกำลังเจ็บ”
หากคุณรู้สึกว่าใจยังไม่กลับมาเหมือนเดิม อย่าอายที่จะขอความช่วยเหลือ เพราะคุณไม่จำเป็นต้องผ่าน เรื่องนี้ไปเพียงลำพัง

ทบทวนโดย : นพ.ธนวัตน์ ศักดิ์ธนกุล

แพทย์เฉพาะทางด้านจิตเวชศาสตร์

โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์