ไวรัสตับอักเสบบี (Hepatitis B)  เป็นไวรัสที่ก่อให้เกิดการอักเสบของเซลล์ตับทั้งการอักเสบเฉียบพลันและเรื้อรัง นำไปสู่การเกิดภาวะตับแข็งและเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดโรคมะเร็งตับ  หากไม่ได้รับการรักษา

การคัดกรองของไวรัสตับอักเสบบี

ติดต่อจากการสัมผัสสารคัดหลั่ง เช่น

• ติดต่อจากแม่สู่ลูกจากการสัมผัสเลือดของแม่ระหว่างการคลอด
• ติดต่อผ่านเพศสัมพันธ์ โดยไม่ป้องกัน
• การเจาะหรือสักร่างกายโดยใช้อุปกรณ์ที่ไม่ผ่านการฆ่าเชื้อที่เหมาะสม

อาการของการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี

• การติดเชื้อชนิดเฉียบพลัน

เมื่อได้รับเชื้อเข้าสู่ร่างกาย ผู้ป่วยบางรายจะมีอาการปวดเมื่อยตามตัว, เป็นไข้, ตัวและตาเหลือง หากร่างกายสามารถกำจัดเชื้อได้ จะดีขึ้นภายใน 2-3 สัปดาห์ และร่างกายจะสร้างภูมิต้านทานต่อโรคและไม่นำไปสู่ขึ้นการติดเชื้อเรื้อรัง

• การติดเชื้อชนิดเรื้อรัง

ผู้ป่วยมักไม่แสดงอาการ สามารถวินิจฉัยการติดเชื้อได้จากการตรวจเลือดพบเชื้อหรือหากการติดเชื้อนำไปสู่การเกิดภาวะแทรกซ้อน ผู้ป่วยอาจมาด้วยอาการของการทำงานของตับบกพร่อง เช่น ท้องโต ขาบวม ตัว ตาเหลือง

การวินิจฉัยโรคไวรัสตับอักเสบบี

ทำได้โดยการตรวจหาเชื้อไวรัสในเลือด โดยการตรวจหา Antigen ของเชื้อ (HBSAg)

ภาวะแทรกซ้อนจากไวรัสตับอักเสบบี

• ตับแข็ง เกิดจากการเกิดการอักเสบซ้ำ ๆ จนเกิดเป็นพังผืดในเนื้อตับ
• ตับวายเฉียบพลันเกิดจากการอักเสบรุนแรงมีการตายของเนื้อตับ ทำให้การทำงานของตับลดลง
• มะเร็งตับผู้ป่วยไวรัสตับอักเสบที่ไม่ได้รับการรักษามีความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งตับมากกว่าคนปกติเฉลี่ย 100 เท่า

ผู้ที่ควรรับการฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบี

• ผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการสัมผัสเชื้อ ควรได้รับวัคซีนป้องกัน
• ลดความเสี่ยงต่อการสัมผัสเชื้อได้แก่ ลดพฤติกรรมเสี่ยงทางเพศโดยใช้ถุงยางอนามัย หลีกเลี่ยงการใช้เข็มฉีดยาร่วมกับผู้อื่น

การตรวจเพิ่มเติมหลังจากการวินิจฉัยโรคไวรัสตับอักเสบบี

• ตรวจเลือดเพื่อประเมินการทำงานของตับ (Liver Function Test)
• ตรวจวัดปริมาณไวรัส (HBVviral load)
• ตรวจวัดปริมาณพังผืดตับ (Transient gastography)
• ตรวจอัลตราซาวน์ (Ultrasound)เพื่อประเมินภาวะตับแข็งและคัดกรองโรคมะเร็งตับ

การป้องกันการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี

• ผู้ที่ควรได้รับวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบี
• ผู้ป่วยโรคตับเรื้อรัง
• ผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรัง
• ผู้ที่ตรวจเลือดแล้วไม่มีภูมิต้านทานและตรวจไม่พบการติดเชื้อ

การรักษาโรคไวรัสตับอักเสบบี

ยารักษาโรคไวรัสตับอักเสบในปัจจุบันมีประสิทธิภาพในการควบคุมปริมาณไวรัสได้ดี แต่โอกาสในการกำจัดไวรัสออกจากร่างกายได้ทั้งหมด ยังมีอัตราที่ค่อนข้างต่ำ

นอกจากนี้ผู้ป่วยบางรายอาจไม่ได้มีความจำเป็นที่ต้องใช้ยาต้านไวรัส โดยผู้ป่วยที่มีข้อบ่งชี้ในการรักษาโดยใช้ยาต้านไวรัส ได้แก่ มีภาวะตับแข็ง มีพังผืดในตับสูง ปริมาณไวรัสสูงและผู้ป่วยมะเร็งตับ

ทบทวนโดย : พญ.กฤตยา เมฆฤทธิไกร

ศูนย์ทางเดินอาหาร และตับ

โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์