โรคเบาหวานยังคงเป็นสาเหตุหลักที่ก่อให้เกิดโรคอื่น ๆ ในกลุ่มโรคที่เกิดจากนิสัย หรือพฤติกรรมการดำเนินชีวิต เช่น โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง โรคความดันโลหิตสูง และโรคไตวายเรื้อรัง ฯลฯ ซึ่งโรคเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากเชื้อโรค และไม่สามารถแพร่กระจายจากคนสู่คนได้ และจะมีการดำเนินโรคอย่างช้า ๆ ค่อย ๆ สะสมอาการอย่างต่อเนื่อง เมื่อมีอาการของโรคแล้ว มักจะเกิดการเรื้อรังของโรคด้วย

       ดังนั้นการฉีดวัคซีนในกลุ่มผู้ป่วยเบาหวาน รวมถึงแนะนำวัคซีนที่ควรฉีด เพื่อให้สามารถช่วยลดการเจ็บป่วย ลดอัตราการนอนรักษาตัวที่โรงพยาบาล และลดความรุนแรงของการติดเชื้อ

• วัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ (Influenza vaccine) ในผู้ป่วยเบาหวานที่มีโรคหลอดเลือดตีบ มีหลักฐานยืนยันว่าสามารถลดอัตราการเป็นโรคหัวใจและหลอดเลือด และลดอัตราเสียชีวิตจากโรคหัวใจและหลอดเลือดได้ เนื่องจากเป็นช่วงที่เริ่มมีการระบาด ด้วยไข้หวัดใหญ่มีการระบาดทุกปีในประเทศไทยสถิติจากกรมควบคุมโรค ส่งผลให้เกิดการติดเชื้อที่ปอด ระบบหายใจล้มเหลว และมีความรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้ การฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ ควรฉีดปีละ 1 ครั้ง

โดยวัคซีนไข้หวัดใหญ่สามารถฉีดได้ตลอดปี ซึ่งช่วงเวลาที่เหมาะสม คือ ก่อนฤดูฝน ช่วงเดือนพฤษภาคม หรือ ก่อนฤดูหนาวในช่วงเดือนตุลาคม

• วัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบ Pneumococcal vaccine (PCV-13 and PPSV-23) ผู้ป่วยเบาหวานมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อแบคทีเรียมากกว่าปกติ เชื้อแบคทีเรียนิวโมคอคคอล (pneumococcalbacteria) ลักษณะอาการทำให้ผู้ป่วยเบาหวานติดเชื้อที่ปอดบ่อย สามารถทำให้ติดเชื้อในกระแสเลือดได้ ซึ่งทำให้เพิ่มโอกาสการเสียชีวิตได้สูงขึ้นถึงร้อยละ 50 วัคซีนป้องกันปอดอักเสบมี 2 ชนิด คือ วัคซีนป้องกันปอดอักเสบ 13 สายพันธุ์ และวัคซีนป้องกันปอดอักเสบ 23 สายพันธุ์

แนะนำว่าควรฉีดทั้ง 2 ชนิด โดยเว้นระยะห่าง 1 ปี อาจต้องกระตุ้นซ้ำตามข้อบ่งชี้ทางการแพทย์

• วัคซีนป้องกันงูสวัด (Zoster vaccine) ในกรณีติดเชื้องูสวัด เราพบว่าผู้ป่วยเบาหวานจะมีผื่นที่รุนแรงกว่าคนทั่วไป แผลหายช้า และอาจเกิดภาวะปลายประสาทอักเสบรุนแรงได้ 

โรคงูสวัด เกิดจากการติดเชื้อไวรัสกลุ่ม herpes zoster จะมีผื่นขั้นเป็นตุ่มน้ำใส จากนั้นกลายเป็นตุ่มหนองและตกสะเก็ด มักเป็นข้างใดข้างหนึ่งของใบหน้า หรือลำตัว หรือแขนขา อาจส่งผลให้เกิดภาวะปลายประสาทอักเสบ มีอาการปวดแสบปวดร้อนบริเวณที่เคยเป็นผื่นไปได้นานหลายปี และสามารถเป็นซ้ำได้ตลอดชีวิตเนื่องจากเชื้อไปฝังตัวที่ปมประสาท 

การฉีดวัคซีนจะช่วยลดโอกาสการติดเชื้อได้ ลดปริมาณผื่น ทำให้ผื่นหายเร็วขึ้น ไม่ลุกลาม ไม่กลับเป็นซ้ำบ่อย ๆ การฉีดวัคซีนจะฉีด 2 ครั้ง ห่างกัน 2-6 เดือน

การฉีดวัคซีนจะช่วยป้องกันอาการความรุนแรง และโรคแทรกซ้อนในกลุ่มผู้ป่วยเบาหวาน แต่การป้องกันที่ดีที่สุด คือการดูแลสุขภาพร่างกายให้แข็งแรง ควบคุมการรับประทานอาหาร ควบคุมน้ำหนัก รวมถึงปรึกษากับแพทย์เฉพาะทาง

ทบทวนโดย : พญ.กาญจนา เย็นภิญโญสุข

อายุรแพทย์โรคต่อมไร้ท่อและเมตะบอลิซึม

โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์