Atopic Dermatitis (AD) หรือที่บางคนเรียก “ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง” เป็นภาวะที่ผิวหนังแห้ง คัน และเกิดผื่นแดงได้ง่าย โรคมีลักษณะเป็น ๆ หาย ๆ มักเริ่มตั้งแต่วัยทารกหรือเด็กเล็ก แต่ผู้ใหญ่ก็เป็นได้ โรคไม่ติดต่อ แต่ส่งผลต่อความเป็นอยู่และการนอนหลับอย่างมาก

การดูแลผิวประจำวัน (“Soak & Seal”)

1. อาบน้ำอุ่นไม่เกิน 5-10 นาที — น้ำร้อนเกินจะทำให้ผิวแห้งเพิ่ม

2. ใช้ สบู่เหลว pH อ่อน หรือผลิตภัณฑ์ปราศจากสบู่ (soap-free)

3. ซับผิวเบาๆ ให้หมาด แล้วทาครีมชุ่มชื้นเข้มข้นภายใน 3 นาที เพื่อกักน้ำในผิว (เทคนิค Soak & Seal)   

4. ทามอยส์เจอร์ไรเซอร์ซ้ำ อย่างน้อยวันละ 2-3 ครั้ง โดยเน้นบริเวณที่แห้งหรือคัน

5. ในช่วงผื่นอักเสบ ให้ทายาตามแพทย์สั่งก่อน แล้วตามด้วยครีมชุ่มชื้นทั่วผิว

ทิป : หากผื่นลามมาก แพทย์อาจแนะนำ “Wet Wrap” —ชุบน้ำผ้าก๊อซบางๆ พันทับหลังทายา/ครีม 2-3 ชั่วโมงต่อวัน เพื่อลดอักเสบเร็วขึ้น

ยารักษาที่ใช้บ่อย

กลุ่มยา ตัวอย่าง วิธีใช้สั้น ๆ

• สเตียรอยด์ทาผิว Hydrocortisone 1% – Clobetasol 0.05% ทาบางๆ เฉพาะผื่นวันละ 1-2 ครั้ง 5-14 วัน แล้วหยุดหรือเว้นวัน
• ยากดภูมิฯทา Tacrolimus 0.03/0.1%, Pimecrolimus 1% เหมาะกับใบหน้า คอ และช่วงพักโรค ลดผลข้างเคียงผิวบาง
• ยาทาใหม่ (PDE-4 / AHR mod.) Crisaborole, Difamilast ใช้เมื่อผื่นไม่รุนแรงหรือทาบริเวณผิวบาง
• ยาเม็ด / ยาฉีด ชีววัตถุ Dupilumab, Tralokinumab, JAK inhibitors ฯลฯ สำหรับผู้ที่ผื่นปานกลาง-รุนแรง และดื้อต่อการทา แพทย์จะประเมินและติดตามเลือดเป็นระยะ

ห้ามหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง ปรึกษาแพทย์ทุกครั้งก่อนปรับขนาดยา

วิธีป้องกันการกำเริบ

• รักษาผิวให้ชุ่มชื้นสม่ำเสมอ แม้วันที่ผิวดูปกติ
• ใส่เสื้อผ้าฝ้ายหลวมๆ เลี่ยงผ้าหยาบและการเกา
• ซักเสื้อด้วยผงซักฟอกสูตรอ่อน ปราศจากน้ำหอม ไม่ใช้สารฟอกขาว
• จัดบ้านให้สะอาด ลดฝุ่น ควรหุ้มที่นอน-หมอนด้วยปลอกกันไรฝุ่น
• หลีกเลี่ยงควันบุหรี่ทุกชนิด
• จัดการความเครียด—ออกกำลังเบาๆ สมาธิ หรือหายใจลึกช่วยลดวงจร คัน-เกา

เมื่อไหร่ควรกลับมาพบแพทย์เร็ว?

• ผื่นลุกลาม แดงร้อน มีน้ำเหลือง หรือปวดบวม (อาจติดเชื้อ)
• คันรุนแรงจน นอนไม่หลับ / สมาธิทำงานไม่ได้
• ยาที่ใช้อยู่ไม่คุมอาการหรือมีผลข้างเคียง
• มีไข้ ปวดต่อมน้ำเหลือง หรือตุ่มน้ำใส (อาจเป็น Herpes ติดผื่น)

โดย : นพ.ณัฏฐ์พัชร์ จิระสุทัศน์

ศูนย์ผิวหนัง และเลเซอร์

โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์