อาการสำคัญที่พบบ่อยในโรคกรดไหลย้อน ได้แก่

• ความรู้สึกแสบร้อนบริเวณลิ้นปี่ กลางหน้าอก ซึ่งมักเกิดหลังรับประทานอาหาร
• ความรู้สึกเปรี้ยวหรือขมในปากและคอ
• มีอาหารย้อนหรือน้ำขึ้นมาในปากและคอ
• จุกเสียด แน่นท้องบริเวณลิ้นปี่

อาการอื่นๆ ที่อาจพบได้อีก เช่น

• อาการเจ็บแน่นหน้าอกที่ไม่ได้เกิดจากโรคหัวใจ
• เสียงปลี่ยน
• ไอเรื้อรังโดยตรวจไม่พบสาเหตุทางเดินหายใจ
• อาการทางช่องปาก เช่น ฟันผุ มีกลิ่นปาก รู้สึกจุดแน่นในลำคอ
• โรคหืดที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยยาตามปกติ

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของโรคกรดไหลย้อน

1. ความผิดปกติของหูรูดส่วนปลายหลอดอาหาร เช่น หูรูดหลอดอาหารส่วนปลายปิดไม่สนิทซี่งอาจเกิดจากความผิดปกติทางกายภาพของตำแหน่งหูรูด ,อาหารบางชนิด เช่น เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ คาเฟอีน อาหารที่มีไขมันสูง ยาบางชนิด
2. ความผิดปกติของการบีบตัวของกระเพาะอาหาร เช่น ผู้ป่วยที่มีโรคทางระบบประสาทบางชนิด ,ผู้ป่วยโรคเบาหวานเรื้อรัง, อาหารที่ค้างอยู่ในกระเพาะอาหารเป็นเวลานานมีโอกาสทำให้กรดไหลย้อนเพิ่มมากขี้น
3. พฤติกรรมในการดำเนินชีวิต เช่น อยู่ในท่านอนทันทีหลังรับประทานอาหาร สูบบุหรี่ ดื่มน้ำอัดลมหรือแอลกอฮอล์ ความเครียด
4. โรคอ้วน
5. การตั้งครรภ์

การวินิจฉัยโรคกรดไหลย้อน

• การซักประวัติ ผู้ป่วยที่มีอาการของโรคกรดไหลย้อนชัดเจน สามารถวินิจฉัยได้โดยยังไม่จำเป็นต้องได้รับการส่องกล้อง
• การตรวจเพิ่มเติม เช่น การส่องกล้องทางเดินอาหาร, การตรวจการบีบตัวของหลอดอาหาร, การตรวจวัดความเป็นกรด-ด่างในหลอดอาหาร
• หลีกเลี่ยงการนอนราบทันทีหลังรับประทานอาหาร ควรรออย่างน้อย 3-4 ชั่วโมง หรือหากนอนควรนอนหนุนหมอนสูง และไม่ควรออกกำลังกายหลังรับประทานอาหารเสร็จทันที

วิธีรักษาโรคกรดไหลย้อน

• การปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตและการรับประทานอาหาร เพื่อลดความเสี่ยงและแก้ไขสาเหตุ
• รับประทานยา ได้แก่ กลุ่มยาลดกรด ยาเพิ่มการบีบตัวของหลอดอาหารและกระเพาะอาหารยาที่สร้างชึ้นเจลป้องกันกรดไหลย้อน
• การตัดเย็บหูรูดหลอดอาหาร ผ่านการส่องกล้องหรือการผ่าตัด

การป้องกันโรคกรดไหลย้อน

สามารถทำได้โดยเริ่มจากการปรับพฤติกรรมการดำเนินชีวิต

• ปรับเปลี่ยนชนิดอาหาร หลีกเลี่ยงอาหารที่เพิ่มการหลั่งกรดและอาหารที่ย่อยยาก เช่น อาหารรสเผ็ดจัด เปรี้ยวจัด แอลกอฮอล์ เครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน น้ำอัดลม รวมถึงหลีกเลี่ยงการทานอาหารมื้อใหญ่
• ผ่อนคลายความเครียด นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ ออกกำลังกาย
• ควบคุมน้ำหนัก
• หลังรับประทานอาหาร 3 – 4 ชั่วโมง ควรอยู่ในท่าที่ลำตัวตั้งตรง หลีกเลี่ยงการนอนหงาย หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายหลังรับประทานอาหารเสร็จทันที

ทบทวนโดย : พญ.กฤตยา เมฆฤทธิไกร

ศูนย์ทางเดินอาหาร และตับ

โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์